Obiekt

Tytuł odmienny:

Polaryzacja poprzeczna hiperonów Lambda w zderzeniach proton-proton w eksperymencie NA61/SHINE przy akceleratorze CERN SPS

Abstrakt:

Polaryzacja poprzeczna hiperonów Λ produkowanych w inkluzywnych zderzeniach niespolaryzowanych protonów z niespolaryzowanymi tarczami była obserwowana po raz pierwszy w latach 70 XX wieku. Od ponad 40 lat badania tego typu były i s ˛ a prowadzone dla zderze´n protonów z ró˙znymi tarczami przy bardzo ró˙znej energii wi˛ azki (lub wi˛ azek) oraz dla ró˙znych k˛ atów produkcji hiperonów. Zaproponowano równie˙z kilka modeli teoretycznych opisuj ˛ acych dane eksperymentalne dla tego zagadnienia. Pomimo to mechanizm polaryzacji cz ˛ astek Λ oraz innych hiperonów nie jest w pełni zrozumiały. Głównym celem niniejszej pracy jest pomiar poprzecznej polaryzacji hiperonu Λ w oddziaływaniach proton-proton przy p˛ edzie wi˛ azki 158 GeV/c w eksperymencie z nieruchom˛ a tarcz ˛ a NA61/SHINE przy akceleratorze CERN SPS. Dane te zostały zarejestrowane przez współprac˛ e NA61/SHINE w latach 2009-2011. W ramach projektu dostosowano metody bada´n polaryzacji u˙zywane w innych eksperymentach do przypadku NA61/SHINE i opracowano techniki najlepiej pasuj ˛ ace do tej analizy. Zostały one po raz pierwszy u˙zyte w analizie fizycznej w ramach eksperymentu NA61/SHINE. Uzyskane wyniki porównano z funkcj ˛ a fenomenologiczn˛ a dopasowan˛ a do wielu danych eksperymentalnych, nowymi wynikami eksperymentów zrealizowanych w CERN (LHC, SPS), DESY i Fermilab oraz przewidywaniami modelu teoretycznego. Korekty zwi˛ azane z ograniczon ˛ a akceptacj ˛ a detektora, technik ˛ a przygotowania danych i metodologi˛ a analizy wykonano za pomoc˛ a symulacji Monte Carlo z dwoma modelami. Wykazano równie˙z, ˙ze precesja hiperonów Λ w polu magnetycznym jest pomijalna. Oszacowano i szczegółowo omówiono niepewno´sci systematyczne. Mierzona polaryzacja poprzeczna jest zgodna z wynikami innych eksperymentów i przewidywaniami modelu. Niestety, obecny pomiar obarczony znacznymi niepewno´sciami statystycznymi i systematycznymi, nie wyja´snia rozbie˙zno´sci pojawiaj ˛ acych si ˛ e w wynikach poprzednich eksperymentów. Metodologia, techniki i oprogramowanie opracowane przy okazji tej pracy zostan ˛ a wykorzystane do analizy precyzyjnych danych dotycz˛ acych oddziaływa´n proton-proton, które zostan ˛ a zarejestrowane w 2025 r. Ponadto badanie polaryzacji poprzecznej hiperonów Lambda mo˙zna b˛ edzie rozszerzy´c na analiz ˛ e danych dotycz ˛ acych zderze´n lekkich jonów zarejestrowanych przez współprac˛ e NA61/SHINE w 2025 r. i tych, które zostan ˛ e zebrane po trzecim długim postoju (Long Shutdown 3) kompleksu akceleratorów CERN.

Uwagi:

Zawiera bibliografię Streszcz. ang. i pol.

Identyfikator:

oai:bibliotekacyfrowa.ujk.edu.pl:13972

Katalog komputerowy:

kliknij tutaj, żeby przejść

Język:

English

Uzyskany tytuł:

doktor

Data uzyskania stopnia:

25.02.2026

Instytucja nadająca tytuł:

Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

Promotor:

Stefanek, Grzegorz Sławomir Czopowicz, Tobiasz. Promotor pomocniczy

Recenzent:

Ryblewski, Radosław  ; Kikoła, Daniel Trzupek, Adam

Dziedzina nauki:

Dziedzina nauk ścisłych i przyrodniczych

Dyscyplina naukowa:

Nauki fizyczne

Wydział:

Wydział Nauk Ścisłych i Przyrodniczych

Typ:

rozprawa doktorska

Prawa dostępu:

tylko w Oddziale Informacji Naukowej

Stan publikacji:

niepublikowana