@misc{Bondar_Yehor_Lambda, author={Bondar, Yehor}, howpublished={online}, school={Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach}, language={English}, abstract={The transverse polarization of Λ hyperons produced in inclusive collisions of unpolarized protons with unpolarized targets was first observed in the 1970s. For over 40 years, such studies have been conducted for proton collisions with various targets at widely varying beam energies (or beams) and for various hyperon production angles. Several theoretical models have been proposed to describe the experimental data in this regard. Nevertheless, the polarization mechanism of Λ particles and other hyperons remains incompletely understood. The main goal of this thesis is to measure the Λ hyperon transverse polarization in protonproton interactions at a beam momentum of 158 GeV/c in the fixed-target experiment NA61/SHINE at the CERN SPS. The NA61/SHINE Collaboration recorded these data in 2009- 2011. The project adapted methods for polarization studies used by other experiments to the NA61/SHINE case and developed techniques that are most suitable for this analysis. They were applied to a NA61/SHINE physics analysis for the first time. The obtained results are compared to the phenomenological function fitted to many experimental data, as well as new results from CERN (LHC, SPS), DESY, and Fermilab experiments, and predictions from the theoretical model. The biases related to the detector acceptance, data preparation technique, and analysis methodology were corrected using Monte Carlo simulations with two models. It was also shown that the precession of Λ hyperons in a magnetic field is negligible. The systematic uncertainties were estimated and discussed. The measured transverse polarization is consistent with results from other experiments and the model predictions. Unfortunately, the current measurement, due to significant statistical and systematic uncertainties, does not resolve the tensions that arise from the results of previous experiments. The methodology, techniques, and software elaborated in this work will be used for the analysis of the high-precision proton-proton interaction data to be recorded in 2025. Furthermore, the study of Λ transverse polarization can be extended by analyzing of the data on light ion collisions recorded by the NA61/SHINE Collaboration in 2025 and planned for after Long Shutdown 3 of the CERN accelerator complex.}, abstract={Polaryzacja poprzeczna hiperonów Λ produkowanych w inkluzywnych zderzeniach niespolaryzowanych protonów z niespolaryzowanymi tarczami była obserwowana po raz pierwszy w latach 70 XX wieku. Od ponad 40 lat badania tego typu były i s ˛ a prowadzone dla zderze´n protonów z ró˙znymi tarczami przy bardzo ró˙znej energii wi˛ azki (lub wi˛ azek) oraz dla ró˙znych k˛ atów produkcji hiperonów. Zaproponowano równie˙z kilka modeli teoretycznych opisuj ˛ acych dane eksperymentalne dla tego zagadnienia. Pomimo to mechanizm polaryzacji cz ˛ astek Λ oraz innych hiperonów nie jest w pełni zrozumiały. Głównym celem niniejszej pracy jest pomiar poprzecznej polaryzacji hiperonu Λ w oddziaływaniach proton-proton przy p˛ edzie wi˛ azki 158 GeV/c w eksperymencie z nieruchom˛ a tarcz ˛ a NA61/SHINE przy akceleratorze CERN SPS. Dane te zostały zarejestrowane przez współprac˛ e NA61/SHINE w latach 2009-2011. W ramach projektu dostosowano metody bada´n polaryzacji u˙zywane w innych eksperymentach do przypadku NA61/SHINE i opracowano techniki najlepiej pasuj ˛ ace do tej analizy. Zostały one po raz pierwszy u˙zyte w analizie fizycznej w ramach eksperymentu NA61/SHINE. Uzyskane wyniki porównano z funkcj ˛ a fenomenologiczn˛ a dopasowan˛ a do wielu danych eksperymentalnych, nowymi wynikami eksperymentów zrealizowanych w CERN (LHC, SPS), DESY i Fermilab oraz przewidywaniami modelu teoretycznego. Korekty zwi˛ azane z ograniczon ˛ a akceptacj ˛ a detektora, technik ˛ a przygotowania danych i metodologi˛ a analizy wykonano za pomoc˛ a symulacji Monte Carlo z dwoma modelami. Wykazano równie˙z, ˙ze precesja hiperonów Λ w polu magnetycznym jest pomijalna. Oszacowano i szczegółowo omówiono niepewno´sci systematyczne. Mierzona polaryzacja poprzeczna jest zgodna z wynikami innych eksperymentów i przewidywaniami modelu. Niestety, obecny pomiar obarczony znacznymi niepewno´sciami statystycznymi i systematycznymi, nie wyja´snia rozbie˙zno´sci pojawiaj ˛ acych si ˛ e w wynikach poprzednich eksperymentów. Metodologia, techniki i oprogramowanie opracowane przy okazji tej pracy zostan ˛ a wykorzystane do analizy precyzyjnych danych dotycz˛ acych oddziaływa´n proton-proton, które zostan ˛ a zarejestrowane w 2025 r. Ponadto badanie polaryzacji poprzecznej hiperonów Lambda mo˙zna b˛ edzie rozszerzy´c na analiz ˛ e danych dotycz ˛ acych zderze´n lekkich jonów zarejestrowanych przez współprac˛ e NA61/SHINE w 2025 r. i tych, które zostan ˛ e zebrane po trzecim długim postoju (Long Shutdown 3) kompleksu akceleratorów CERN.}, title={Lambda transverse polarization in proton-proton interactions in NA61/SHINE at the CERN SPS}, type={rozprawa doktorska}, }